25.06.2008
“SAHİCİ KADIN”dan “YENİ KADIN”a! (7)

Not: Bu dizinin 1-6 bölümleri ile
“Adım adım Yeni Kadın’a doğru” başlıklı kronoloji
için “Kadın Sorunu” kategorisine bakınız.
 

Özel Kız Okulları
Devletin “yükünü hafiflettikleri” gerekçesiyle kurulan özel kız okullarının ilklerinden birisi “American College for Girls” bugünkü adıyla. Üsküdar Amerikan Kız Lisesi, 1876’da İzmit’e bağlı Bahçecik kasabasında kuruluyor. Eski adı Bardızağ olan kasabanın özelliği, yoğun Ermeni nüfusu. Bahçecik’ten Adapazarı’na, oradan Bağlarbaşı, İstanbul’a taşınan okul 1920’den itibaren “çağdaş Türkiye’nin genç kızlarını yetiştirmeye başladı.” Okulu kuran “Amerikan Board Heyeti” (American Board of Commissioners for Foreign Missions - ABCFM) ABD’nin ilk Protestan misyoner kuruluşu. 1812’den itibaren Hindistan’dan Afrika’ya kadar misyoner gönderiyorlar ki, bunların bir kısmı kadın.


Üsküdar Amerikan Kız Lisesi Barton Hall

Türkiye’ye 1852’de yerleştiği anlaşılan Amerikan Board Heyeti’nin kurduğu “kardeş” okullardan bir diğeri 1888 kurulan Tarsus Amerikan Lisesi, 1983’e kadar erkek lisesi olarak hizmet görmüş, bu tarihten sonra kapılarını kızlara da açmıştır.


Tarsus Amerikan eski yerleşkesi - Stickler Hall

Amerikan misyonerlerinin kurduğu bir diğer kız okulu İzmir Amerikan Kız Koleji. Günümüzdeki adıyla Özel Amerikan Lisesi, 1882’de azınlıklara yönelik bir kız okulu olarak kuruluyor. İlk kurulduğunda Basmahane semtinde olan okul, 1923 yılından itibaren Göztepe’ye taşınıyor. Lozan Antlaşması sonrası ağırlıklı olarak Türk öğrencilerin gittiği bir okula dönüşmüşüyor, 1985 yılında erkek öğrenci de kabul ederek karma eğitime geçiyor.

1924-1925 akademik yılında Amerikan Kız Mektebi adıyla faaliyet gösteren okulun tanıtım broşürünün kapağı şöyle:



Bu da içindeki metin:

İzmir – Göztepe
Amerikan Kız Mektebi
Marifet Matbaası – İzmir
1924 – 1925
Göztepe Kız Mektebi ibtidâî ve tâlî kısımları muhtevîdir.

Müddet-i tahsîlesi on bir senedir. Küçük çocuklar için sâhildeki müdîriyyet dâiresinde—azamî yirmi be_ mevcûdlu—bir “ana sınıfı” açılacakdır.

Mekteb Göztepe'de sâhile yakın yüksek bir mevki‘de küçük bir çiftlik dâhilindedir. Havâ ve letâfet-i mevki‘yece İzmir'in en müstesnâ ve ferah-fezâ bir mahallini işgal etmekdedir.

Jimnastik, tenis, basketbol, voleybol için husûsî mevki‘ler vardır. Talebeye müsâid zamânlarda bahçede açık havâda ders verilir.

Sultânî me’zûnlarıyla o dereceye yakın tahsîl gören ve _ngilizce bilmeyen büyük hanımlara husûsî ders verilerek bir sene sonra seneleriyle münâsib bir sınıfa devamları te’mîn edilir.

Kayd muâmelesi Ağustos'un on beşinden i‘tibâren başlar. Yalnız Pazar ertesi ve Pencşenbih günleri beşten yediye kadar sâhildeki 77 numaralı müdîriyyet dâiresinde icr⒠edilir.

Mektebe girecek talebenin sınıfı bil-imtihân ta‘yîn edilir.

Mekteb nehârîdir. Yeni binâ inşâ’ edilinceye kadar—hiç bir sûretle—leylî talebe kabûl edilmeyecekdir. Kadro müsâid olduğu takdîrde on yaşına kadar oğlan çocukları kabûl edilebilir.

Mekteb Eylül’ün on beşinci Pazar ertesi günü küşâd olunacak ve tedrîsâta mübâşeret edilecekdir.

Mekteb binâsının müsâadesizliğine binâen mahdûd talebe kabûl edilece_inden mektebde mukayyed talebe ta‘tîlden mukaddem nihâyet Haziran on beşine kadar sene-i cedîde ücretine mahsûben beş lira te’mînât akçesi vermeye mecbûrdur.

Vermeyenler yeni talebe gibi kabûl edilirler; şâyed fazla mürâcaâtla kadro dolmuşsa mekteb idâresi onlara yer saklamadığı için mes’uliyyet kabûl etmez. Para verenler bil’âhire meşrû‘ bir ma‘zeret dolayısıyla gelemeyecek olurlarsa parayı geri alabilmek için nihâyet Eylül’ün birinci gününe kadar mürâcaât etmelidirler. Ondan sonra para iâde edilmez.

İntizâmın ihlâl ve tedrîsâtın sekte-dâr edilmemesi için mektebde mukayyed talebenin mektebin küşâdı günü be-heme-hâl isbât-ı vücûd etmeleri lâzımdır. Aksi takdîrde mektebe devâm edebilmeleri, ma‘zeretlerini müş‘ir vesâikin meclis-i muallimîn tarafından kabûlüne vâ-bestedir. Bilâ-ma‘zeret ayda dört gün devâm etmeyenler imtihânlara kabûl edilmezler.

Tedrîs olunan lisânlar: Türkçe, İngilizce, Fransızca'dır. Türkçe ile İngilizce mecbûrî, Fransızca ihtiyârîdir. Günde bazı sınıflar için sekiz ve bazıları için yedi ders vardır. Cuma ve Pazar günleri ta‘tîldir.

Birinci sınıftan dördüncü sınıfa kadar haftada yirmi ders Türkçe, yirmi ders İngilizce vardır.

Beşincide (14), altıncıda (12), yedincide (10), daha büyük sınıflarda sekizer ders Türkçe, mütebâkî dersler İngilizce'dir. Fransızca—ayrıca—her gün bir dersdir.

Birinci sınıf talebesiyle Türkçe ve İngilizcesi pek zayıf olanların Fransızca alabilmesi mekteb idâresinin tensîb ve tasvîbine mütevakkıfdır. Bu ders için ayrıca ücret yoktur.

Tedrîs Olunacak Dersler
Türkçe’den

Kur’ân-ı Kerîm, ulûm-i dîniyye, kırâat, imlâ’, sarf ü nahiv, kavâid-i edebiyye, târih-i edebiyyât, kırâat-ı edebiyye, müntahabât-ı edebiyye, tahrîr, ma‘lûmât-ı medeniyye, târih,coğrafya, Arabî, Farsî, hesâb, nakış, el işleri.

İngilizce’den
Kırâat, imlâ’, sarf, fonetik, tahrîr, hesâb, cebir, hendese, târih-i umûmî, co_rafya-i umûmî, fizyoloji, hayvânât, nebâtât, tabakat, hikmet, edebiyyât, târih-i edebiyyât, mûsikî, resim, idâre-i beytiyye. inşââtdan sonra vâsi‘ bir mikyâsda tabâhat, biçki dersleri de verilecekdir.

Ücret-i Dersiyye
Sınıf         Türk Altunu
Ana Sınıfı         5
1                     5
2                     6
3                     7
4                     8
5                     9
6                     10
7                     11
8                     12

Sekizden i‘tibâren on birinciye kadar daha yüksek sınıflar için de (12) Türk altunu veya banknot olarak muâdilidir. Ücret-i dersiyye iki taksîtde birinci taksît sene-i dersiyye ibtidâ’sında, ikinci taksît _ubat ibtidâ’sında tesviye olunur. Taksîtlerin müddet-i te’diyesi azamî on beş_ gündür.
 

 
 DİĞER MAKALELER
EYLÜL 2011
• 
EYLÜL 2008
AĞUSTOS 2008
TEMMUZ 2008
• 
• ALMANYA
• HİTLER
HAZİRAN 2008
• 
MAYIS 2008
• 
NİSAN 2008
MART 2008
• 
ŞUBAT 2008
OCAK 2008
• AÇMAZ
ARALIK 2007
KASIM 2007
EKİM 2007
EYLÜL 2007
AĞUSTOS 2007
NİSAN 2007
MART 2007
ŞUBAT 2007
OCAK 2007
ARALIK 2006
KASIM 2006
MAYIS 2006
NİSAN 2006
ŞUBAT 2006
OCAK 2006
ARALIK 2005
EKİM 2005
EYLÜL 2005
• ÖCÜ!
AĞUSTOS 2005
TEMMUZ 2005
HAZİRAN 2005
MAYIS 2005
NİSAN 2005
MART 2005
ŞUBAT 2005
OCAK 2005
ARALIK 2004
KASIM 2004
EKİM 2004
EYLÜL 2004
AĞUSTOS 2004
TEMMUZ 2004
HAZİRAN 2004
MAYIS 2004
• GÂVUR
NİSAN 2004
MART 2004
ŞUBAT 2004
OCAK 2004
EKİM 2003
EYLÜL 2003
AĞUSTOS 2003
TEMMUZ 2003
MAYIS 2003
NİSAN 2003
MART 2003
ŞUBAT 2003
OCAK 2003
ARALIK 2002
KASIM 2002
EKİM 2002
EYLÜL 2002
AĞUSTOS 2002
TEMMUZ 2002
• ABANT
HAZİRAN 2002
MAYIS 2002
NİSAN 2002
MART 2002
ŞUBAT 2002
OCAK 2002
ARALIK 2001

 BEĞENDİKLERİM
Alev Alatly